Quế Chi

Nếu bạn từng uống một chén trà quế nóng vào ngày trời lạnh và cảm thấy cơ thể ấm lên, mồ hôi rịn nhẹ, người nhẹ nhõm hẳn — thì bạn đã vô tình trải nghiệm đúng cái cách mà YHCT mô tả về Quế chi cách đây hàng nghìn năm đó

Quế chi là gì?

Quế chi (Ramulus Cinnamomi) là cành non của cây Quế (Cinnamomum cassia), khác với Quế nhục

Cùng một “họ” cây nhưng bộ phận khác nhau, tác dụng trong YHCT cũng được phân định khá rõ ràng

Theo lý luận cổ truyền, Quế chi có:

Vị: Cay, ngọt
Tính: Ấm (ôn)
Quy kinh: Tâm, Phế, Bàng quang

Các thầy thuốc xưa xếp Quế chi vào nhóm “phát tán phong hàn” — nhóm dùng khi cơ thể bị cảm lạnh, gió lạnh xâm nhập gây sợ lạnh, đau đầu, đau mình.

Cơ chế được diễn giải theo ngôn ngữ cổ truyền là “làm ấm và thông kinh mạch, đẩy tà khí ra ngoài qua đường mồ hôi” — nghe hơi huyền bí, nhưng nếu “dịch” sang cách hiểu hiện đại thì phần nào tương ứng với việc kích thích tuần hoàn ngoại vi và ra mồ hôi nhẹ.

Bốn công dụng chính theo sách cổ

1. Giải biểu, phát hãn (làm ra mồ hôi nhẹ)
Dùng khi cảm lạnh giai đoạn đầu, người sợ gió sợ lạnh. Bài thuốc kinh điển nhất chứa Quế chi chính là Quế chi thang — một trong những phương thuốc lâu đời và nổi tiếng nhất của Trương Trọng Cảnh, gồm Quế chi, Thược dược, Sinh khương, Đại táo, Cam thảo.

2. Ôn kinh thông mạch
Trong các chứng đau khớp, đau vai gáy do “hàn thấp” (lạnh ẩm) theo quan niệm cổ, Quế chi thường được phối hợp để “làm ấm” đường kinh mạch, hỗ trợ giảm cảm giác đau nhức khi trời lạnh.

3. Thông dương, hóa khí
Phối hợp trong các bài thuốc lợi tiểu, trị phù, khi cơ thể bị ứ đọng thủy dịch do “dương khí” (năng lượng ấm) suy yếu.

4. Hòa hoãn dinh vệ
Một khái niệm khá đặc trưng của YHCT — giúp điều hòa mối quan hệ giữa hai tầng bảo vệ cơ thể (dinh khí và vệ khí) trong các chứng cảm mạo kéo dài, người hay đổ mồ hôi bất thường.

Quế chi tính ấm, không phù hợp với người đang nóng nhiệt, âm hư hỏa vượng, phụ nữ có thai cần đặc biệt cẩn trọng vì có ghi nhận liên quan đến co bóp tử cung. Coumarin trong quế nếu dùng liều cao, kéo dài cũng có nguy cơ ảnh hưởng gan.