Sinh Địa Hoàng

Sinh địa được YHCT gọi là “hồ chứa nước ngầm” của cơ thể

Nếu cơ thể con người là một hệ sinh thái, thì âm dịch (phần “nước” nuôi dưỡng cơ thể) chính là mạch nước ngầm giữ cho vạn vật tươi tốt.

Khi mạch ngầm ấy cạn dần — do thức khuya, stress, tuổi tác, ăn uống v,v … — cơ thể sẽ khô hạn: da nứt nẻ, miệng khát, lưỡi đỏ, táo bón, mất ngủ.

Và trong “kho tàng” dược liệu của Đông y, Sinh địa hoàng chính là vị được ví như cỗ máy bơm nước ngầm lên nuôi cả một vùng đất khô cằn.

Sinh địa là gì?

Sinh địa là củ (rễ) của cây Địa hoàng (Rehmannia glutinosa), dùng ở dạng tươi hoặc phơi/sấy khô chưa qua chế biến bằng rượu hay hấp — để phân biệt với “Thục địa” (địa hoàng đã chế, tính ấm hơn, thiên về bổ huyết).

Sinh địa giữ được tính hàn tự nhiên, nên tác dụng nghiêng về mát huyết, dưỡng âm, sinh tân dịch.

Trong YHCT, Sinh địa quy vào kinh Can và Thận — hai cơ quan được xem là “gốc” của âm dịch toàn thân. Có thể hình dung tác dụng của nó theo ba lớp:

Lớp bề mặt là thanh nhiệt lương huyết — làm mát phần huyết đang “nóng”, thường dùng khi có tình trạng nóng trong, phát ban, ngứa ngáy, người hầm hì do nhiệt.

Lớp giữa là sinh tân dịch — bổ sung phần “nước” đã mất, giải quyết khô miệng, khô họng, da khô.

Lớp sâu nhất, cũng là điều làm nó đặc biệt, là tư âm bổ huyết ở Can Thận — không chỉ cấp nước tạm thời mà còn nuôi dưỡng gốc, giống như đổ đầy lại bể chứa dưới lòng đất chứ không chỉ tưới nước lên mặt đất.

Sinh địa hợp với ai?

Người có biểu hiện âm huyết hư: lưỡi đỏ ít rêu, da khô, hay khát nước về đêm, kinh nguyệt ít hoặc chậm ở nữ giới, người mới ốm dậy sau sốt cao làm hao tân dịch

Thận trọng với ai?

Sinh địa có tính hàn khá rõ, nên người tỳ vị hư hàn (hay lạnh bụng, tiêu chảy, ăn kém) dùng vào dễ bị đầy bụng, đi ngoài lỏng hơn. Phụ nữ mang thai hoặc đang ra huyết nhiều cũng cần thận trọng vì tác dụng lương huyết có thể ảnh hưởng đến khí huyết đang cần giữ ấm và ổn định.